Erfgoeddag 2020 uitgesteld

Normaal gezien zouden we met de KBOV op 25 en 26 april deelnemen aan Erfgoeddag. De editie van 2020 werd echter uitgesteld in de context van de Coronacrisis. Dit evenement laten doorgaan mag volgens de huidige maatregelen niet en de onzekerheid over hoe de situatie er binnen een maand zal uitzien is te groot. De beslissing om Erfgoeddag dit jaar niet te laten doorgaan weerspiegelt ook de prioriteit van de organisatie van Erfgoeddag om de veiligheid en gezondheid van organisatoren en bezoekers te garanderen. De eerstvolgende editie van Erfgoeddag zal plaatsvinden op 24 en 25 april 2021.

Wat dan met de voorbereidingen van de editie van 2020? Wel, de volgende editie herneemt eenhet thema van dit jaar: “De Nacht”. In 2021 zal de erfgoedsector dus uitgenodigd worden om activiteiten te organiseren in dezelfde lijn als dit jaar. Het thema van 2021, waarvoor “onderwijs” was gekozen, wordt op zijn beurt verschoven naar 2022.

We zien dit met de KBOV als een kans om nog een jaartje extra in te zetten op Erfgoeddag, extra creatief uit de hoek te komen en onze bezoekers extra in de watten te leggen. Van uitstel komt zeker geen afstel. Integendeel: vol goede moed en ideeën op naar Erfgoeddag op 24 en 25 april 2021!

Erfgoeddag 2020 uitgesteld naar 2021

Gent legt corona-archief aan

In het nieuwsbericht van gisteren raakten we de thematiek al even aan: alle acties die we in coronatijden ondernemen, behoren sowieso tot ons collectief geheugen. Stad Gent wil daarom alles wat het dagelijkse leven te maken heeft vastleggen voor toekomstige generaties. De stad is op zoek naar getuigenissen, gedichten, liedjes, foto’s, filmpjes,… die een blik werpen op hoe we in het Gentse met de crisis omgaan.

Ook binnen honderd jaar wil de stad een beeld kunnen geven van hoe Gentenaars de coronacrisis hebben beleefd. Stad Gent deed daarom de oproep om persoonlijke verhalen, getuigenissen, gedichten, liedjes, foto’s, video’s maar ook blogs, vlogs, dagboeken, tekeningen en kunstwerken op te sturen naar archief@stad.gent.

De Gentenaars hebben zich net als alle Belgen heel flexibel getoond, en hebben de online wereld maximaal ontdekt en ingezet. Elke dag plannen we skype-telefoontjes in, vergaderen ze via conference call, volgen ze les via de digi-school,… We delen lief en leed via social media en vooral: we geven elkaar hoop via de verschillende digitale platforms.

Archief Gent weet als geen ander dat digitale informatie heel vluchtig kan zijn. Denk maar aan instagram stories die slechts 24 uur online blijven staan. Digitale informatie is op dat vlak dus heel kwetsbaar en kan snel verloren gaan. Het blijft immers niet eeuwig online beschikbaar.

Vandaar ook een warme oproep via de digitale kanalen van de KBOV: stuur je materiaal naar Archief Gent. Wil je liever na de crisis bijdragen dan kan je je gegevens achterlaten via een formulier op de website van Stad Gent.

 

Stad Gent roep op tot Corona dagboek

Heiligeninventaris in de KBOV-bibliotheek

De grootste epidemie sinds 1917. Zo waarschuwde een Vlaamse krant enkele weken terug voor de corona-plaag. Achterom kijkend naar het begin van de twintigste eeuw en zelfs nog veel verder, legt dit een paar vragen bloot. Hoe gingen onze voorouders om met pandemieën? Op welke strategieën vertrouwden ze? Hoe bleven zij op de hoogte van de aard van de ziekte?

Je hoeft niet ver terug te gaan in het verleden of zelfs in de huidige tijd niet ver te reizen om op situaties van ziekte te botsen waar religie als enige reddingsboei werd beschouwd. Verschillende heiligen boden een helpende hand. Met virussen zijn heiligen niet zo bekend en ze konden er dus ook geen voorspraak voor bedingen. Het boek “Sanctus” van Jo Claes et al. bevat meer dan 500 heiligen. En toch zou het in de situatie van vandaag geen heilige kunnen aanreiken. Een artikel op vrt nws blijkt wel een passende heilige gevonden te hebben: de Heilige Rochus, patroonheilige van besmettelijke ziekten en pestlijders. De Sint-Rochuskerk in Deurne is volledig aan deze heilige gewijd.

Onze bibliotheek herbergt een uitgebreide reeks werken over Heiligen. Een van onze vroeger voorzitters, Renaat Van Der Linden, heeft in een standaardwerk van zijn hand vastgelegd hoe devoot Vlaanderen was: “Bedevaartvaantjes, volksdevotie rond 200 heiligen op 1000 vaantjes” is de titel van het werk. Wie het zoekwoord ‘Heiligen’ intikt in Cageweb, vindt snel 90 werken in het Nederlands en een zestigtal in het Frans. Aangezien Heiligen een eerder typisch Rooms-katholiek fenomeen is, hebben we nauwelijks Engelstalige of Duitstalige werken in onze collectie.

Naast boeken vind je ook een verzameling krantenknipsels in onze bib. Een van de archieven werd aangelegd door onze veelzijdige oud-bestuurde, Maurits Broeckhove, die oneindige verzamelingen aanlegde en over tal van onderwerpen schreef: “Zeven eeuwen Stukwerkers”, “De Gentse Kant”, “De Vinkensport in Vlaanderen”,… Hij liet ook heel wat boeken na voor onze bibliotheek, die je kan herkennen aan zijn “Ex Libris” vignet dat hij in zijn boeken kleefde. Een van de verzamelingen knipsels over Heiligen werd niet zo lang geleden geïnventariseerd. Het werd een omvangrijke lijst van maar liefst 22 bladzijden. Het oudste knipsel dateert van 1939 maar de hoofdmoot situeert zich in de periode na de Tweede Wereld. In de jaren tachtig sloot hij zijn verzamelwerk af.

Hieronder vind je een voorbeeld uit die inventaris: 

Adriaan (Sint-); St.-Michielskerk: marteldood St.-Adriaan afgebeeld op altaartafereel in 10de kapel 
Aldegondis; blz. 115 en 116 uit Deinze en het land aan Leie en Schelde (1939)
Aldegondis; aankondiging in Lembeke: Plechtige Octaaf ter ere van de H. Aldegone, patrones tegen de kanker (26/01/52)
Allerheiligen; Allerheiligen – heiligen van Vlaanderen (De Gentenaar – 01/11/90)
Allerlei; Buizingen: gemeente tussen Zenne en Zoniën
Allerlei; betekenis van de maand maart in het volksleven
Allerlei; krantenartikel “Liefde en Lijden” (22/03/51)
Amelberga (Sinte-); aankondiging oud-vermaarde St.-Amelbergaommegang in Mater (09/07/47)
Amelberga (Sinte-); ommegang ter ere van de H. Amelberga in Mater (De Gentenaar – 24/06/48)
Amelberga (Sinte-); de Ste. -Amelbergaommegang te Mater (De Gentenaar – 10/07/48)
Andries (Sint-); Andries (Sint-);artikel (31/10/47) over de 20ste verjaardag van de herstelde St-Andrieskapel in Strijpen/Zottegem. St-Andries is de behoeder van koortsige ziekten bij mensen en vee

Omdat de ziekenhuizen mondmaskers beter kunnen gebruiken dan wij…

Het is fantastisch om te zien hoe we samen ten strijde trekken tegen het gemene virus dat Corona of Covid-19 heet. De vele solidariteitsacties behoren na deze nare crisis vast tot ons collectief geheugen. Omdat alle hulp welkom is om onder andere de zorgsector een hart onder de riem te steken, zocht ook de KBOV naar een kans om een waardevolle bijdrage te leveren.

Onze secretaris wist enige tijd terug in pre-Corona-tijdperk via de Provincie Oost-Vlaanderen mondmaskers en Tyvek wegwerpkledij aan te kopen. Dit gebruiken wij in bepaalde gevallen bij de archivering van oude boeken en documenten. Bepaalde schimmels, zoals de aspergillus niger, die je op oude boeken en documenten kunt tegenkomen, zijn immers gevaarlijk en schadelijk voor de luchtwegen.

Wat er nog aan voorraad mondmaskers over was en wegwerpoveralls, hebben we deze week aan een ziekenhuis geschonken. Daar komen die mondmaskers en overalls op dit moment perfect van pas.

Schenking door Georges De Vreeze

De KBOV is een prachtige schenking rijker! Georges De Vreeze, catalograaf bij Cageweb, schonk ons een aantal geweldige 19de eeuwse werken.
Indien u nieuwsgierig bent om deze werken te consulteren, dan bent u van harte welkom in onze bibliotheek. Onze bib is open op vrijdag op 13.00u tot 16.30u of na afspraak via info@kbov.be.
We zijn Georges enorm dankbaar voor deze fantastische aanvulling van onze collectie.

 

Maagden in de Kerk. Een lezing door Jean Paul De Cloet.

Ze werden doorheen de geschiedenis verheerlijkt en verguisd, dus je kan wel stellen dat maagden een zekere aantrekkingskracht hadden en hebben. In de katholiek religieuze sfeer speelden ze zelfs een zeer grote rol maar de manier waarop de Kerk hen behandelde, is op zijn minst ambigu te noemen. Wat dit onderwerp meteen bijzonder interessant maakt en dus geknipt voor onze Lezingenreeks de Luistervink die dit jaar rond het thema “Sterke Vrouwen” draait. Niemand minder dan Jean Paul De Cloet, voorzitter van de vzw Geschiedkundige Heruitgeverij, zal op 13 maart dit onderwerp verder uitspitten aan de hand van de volgende vragen:

  1. Wat zijn maagden?
  2. Trapten maagden enkel op lange tenen of schopten ze ook wild om zich heen?
  3. Hoe komt het dat zoveel maagden de marteldood stierven?
  4. Waren de middeleeuwse maagden dolle mina’s die hun tijd ver vooruit waren?

De lezing verruimt de blik op het verleden maar maakt ook een duidelijke link met het heden. Hiervoor gebruikt de spreker sprekende voorbeelden en visuele illustraties.

Alle ingrediënten zullen aanwezig zijn om er een leerrijke avond van te maken. Daarenboven nodigen we u na de lezing graag uit voor een hapje en een drankje in de bar van het Van Crombrugghe’s Genootschap, waar u kan napraten met andere aanwezigen en spreker Jean Paul De Cloet.

Deelname aan deze lezing is gratis voor leden en kost 5 euro voor niet-leden. De KBOV organiseert de Luistervink samen met het Van Crombrugghe’s Genootschap en de Heemkundige en Historische Kring Gent.

WANNEER: 13 maart 2020. Deuren open om 19u30. Lezing vanaf 20.00u tot 21.00u

WAAR: Van Crombrugghe’s Genootschap, Huidevetterskaai 39, 9000 Gent

Relatievorming, vrijage en huwelijk van 1920 tot heden

Voor onze eerste lezing van de Luistervink 2020 nodigden we Bert Vervaet uit. Bert studeerde godsdienstwetenschappen en theologie. Zijn twee licentiaatsthesissen bestudeerden de huwelijkstheologie van de 12de – 13de eeuw. Met een thesis over een Antwerpse werkgroep uit de jaren 1960-1970 rond echtscheiding, die uitzwermde over nog vier andere steden (Gent, Kortrijk, Hasselt en Brussel) behaalde hij ook een licentiaat sociologie. Na zijn studies gaf hij tussen 1971 en 2001 les in het middelbaar onderwijs (godsdienst, filosofie en recht) en behandelde daar ook elk jaar ook het thema seksualiteit en relaties. Hij merkte immers dat dit onderwerp vaak tot discussie leidde binnen de ganse schoolgemeenschap. Hij is momenteel voornamelijk bezig met geschiedenis en de evolutie van de zingeving. In die zingeving spelen menselijke relaties een doorslaggevende rol.

Tijdens zijn lezing op 14 februari 2020 komt de constante van een romantische idealisering en hoge waardering van het huwelijk als allesomvattende relatie aan bod. Hieraan zal hij de evolutie in sociale controle linken, evenals de toegenomen seksualisering van menselijke relaties, het verdwijnen van de kerkelijke macht en de sterk toegenomen beheersbaarheid van de conceptie. Daarnaast zal Bert ook aantonen dat de sterk toegenomen welvaart en comfort, de evoluerende gezinstypes, democratisering, de nieuwe manier van sociaal contact houden en de gewijzigde beroepsstructuur en emancipatie van de vrouw een grote rol spelen op vlak van relatievorming. Over de jaren heen is de hoeveelheid informatie enkel toegenomen, net als de manieren om toegang te krijgen.

Meer weten over dit bijzonder interessante onderwerp? Wees er dan zeker bij!

WANNEER: 14 februari 2020 om 19u30

WAAR: Van Crombrugghe’s Genootschap, Huidevetterskaai 39, 9000 Gent

De lezing is gratis voor leden en kost 5€ voor niet-leden. De deuren gaan open om 19u30. De lezing start om 20u stipt en duurt ongeveer een uurtje. Na de lezing nodigen we u uit in de bar om na te praten met een hapje en een drankje. U krijgt ook ruim de tijd om de spreker vragen te stellen na de lezing.

 

Onderzoek naar vrijmetselarij in de bibliotheek van de KBOV

Vrijmetselaars en vrijmetselarij. Er hangt een zweem van mysterie en soms zelfs romantiek rond die aantrekt. Niet verrassend dat menig onderzoeker het onderwerp maar al te graag onder de loep neemt en verder uitspit. De vrijmetselaars hebben een grote invloed gehad op het publieke, sociale en economische leven van de stad Gent en ver daarbuiten, en daarover is al heel wat gepubliceerd. Toch vond Bruno Van Verdeghem, jurist en historicus, hiaten in het bestaande onderzoek. Het antwoord daarop is zijn doctoraatsonderzoek over de aanwezigheid van de oudste Gentse vrijmetselaarsloge “Le Septentrion” in de Gentse publieke ruimte in de periode tussen 1811 en 1960. Op basis van de ledenlijst onderzoekt hij de aanwezigheid van de leden in het Gentse verenigingsleven.

In het kader van dit onderzoek klopte Bruno Van Verdeghem aan bij de KBOV met de vraag of er in het archief van de KBOV dossiers te vinden zijn met ledenlijsten van Gentse verenigingen. Die hadden we zeker! We konden Bruno Van Verdeghem enkele dozen materiaal van verenigingen en maatschappijen aanbieden zoals Melomanen, Snellaertskring, de Winterconcerten, Comité ter verdediging van de universiteit, de Opperdekenij, de Maatschappij der Gedecoreerde Werkers van de nationale nijverheid en van  land- en hovingbouwen, de Association des artistes musiciens. In deze documenten zoekt Bruno Van Verdeghem momenteel naar de rol van vrijmetselaars als lid of bestuurslid van verschillende verenigingen.

Binnenkort kunnen we u vast veel meer vertellen over het onderzoek dat ongetwijfeld heel wat verrassende en boeiende inzichten zal geven. Bruno Van Verdeghem werd niet voor niets de winnaar van de Prijs van het Gents Historisch Onderzoek in 2018. Ondertussen werken wij naarstig voort aan de digitale ontsluiting van onze archieven en collecties.

  • Meer weten over onze bilbiotheek? Klik dan hier om verder te lezen.
  • Een duik nemen in de meer dan 18.000 titels die we verzameld hebben in onze bib, doe je op cageweb.
  • U kan ook heel eenvoudig op de hoogte blijven van KBOV-nieuws, door u in te schrijven voor onze nieuwsbrief.

De liederencollectie van de KBOV

Ons magazine Van Mensen & Dingen zit sinds kort in een nieuw kleedje en is een jaarboek geworden. De editie van 2019 stelden we op 22 november in de kijker in het bijzijn van een heleboel KBOV-leden. Wie het jaarboek al heeft gelezen, herinnert zich vast het artikel van onze voorzitster Frea waarin ze onze gedigitaliseerde verzameling liederen voorstelde (pagina 13 tot 45).

Dit artikel bleek stof voor heel wat respons van ons lezerspubliek! Zo kwamen we te weten dat marktzanger Erik Wille samen met “Wreed en Plezant” de traditionele marktzang in ere houdt. Wil je meer weten over zijn activiteiten, dan kan je terecht op zijn website.

Een andere reactie ontvingen we van postdoctoraal onderzoeker H. Drummond van de KU Leuven. Hij is op zoek naar documenten over het muziekleven in Vlaanderen tussen 1300 en 1700 zoals testamenten, inventarissen, religieuze verslagen, notarisakten enz. Hierin zijn immers verschillende gegevens te vinden voor zijn onderzoeksveld.

Wij blijven  ons ondertussen inzetten om al onze collecties digitaal te ontsluiten. Zo leren steeds meer mensen onze collecties kunnen en hebben ook steeds meer onderzoekers makkelijk toegang tot de schatten van onze bibliotheek en archieven.

De Luistervink 2020: Sterke vrouwen

Niet steeds even zichtbaar in de traditionele his-story verruimen we dit jaar graag onze blik en belichten we een paar historische thema’s met een focus op het vrouwelijke perspectief. Zoals u van ons gewoon bent, strikten we opnieuw zeer interessante sprekers die u ook in 2020 zullen meenemen naar bijzonder boeiende volkskundige verhalen.

Samen met het Van Crombrugghe’s Genootschap en de Heemkundige en Historische Kring Gent.nodigt de KBOV u graag uit voor deze lezingen die doorgaan op:

  • 14 februari 2020
  • 13 maart 2020
  • 8 mei 2020
  • 12 juni 2020

Alle lezingen gaan door in het Van Crombrugghe’s Genootschap, aan de Huidevetterskaai 39 te Gent, en dit van 20.00u tot 21.00u. We openen de deuren echter al vanaf 19.30u. De lezingen zijn gratis voor leden, en kosten 5€ voor niet-leden. Meer info over lidmaatschap van de KBOV vindt u hier.

14 februari: maatschappelijke impact op relatievorming, vrijage en huwelijk (1900-2019)

De spreker voor onze eerste lezing op 14 februari is Bert Vervaet, socioloog en voorzitter van het Documentatiecentrum voor Streekgeschiedenis (DSMG) in Gent. Hij vertelt u graag meer over de maatschappelijke impact op relatievorming, vrijage en huwelijk in de periode 1900 tot 2019. Meer informatie vindt u binnenkort op deze website en op de Facebookpagina van de KBOV.

Wil u graag meer weten over De Luistervink en de voorgaande edities van deze lezingenreeks? Neem dan een kijkje op onze activiteitenpagina.